Nhân vật lịch sử
Kinh Dương Vương
Thủy tổ dân tộc Việt
Con trai vua Đế Minh — cháu ba đời Thần Nông. Được phong cai quản phương Nam, lập nước Xích Quỷ năm 2879 TCN. Lấy Long Nữ (con gái Động Đình Hồ Long Vương), sinh ra Lạc Long Quân. Kinh Dương Vương được coi là thủy tổ của dân tộc Việt, người đặt nền móng đầu tiên cho quốc gia Việt.
"Cháu ba đời Thần Nông, được phong cai quản vùng đất phương Nam, lập nước Xích Quỷ."
Lạc Long Quân
Cha của dân tộc Việt · Rồng phương Nam
Con trai Kinh Dương Vương và Long Nữ. Thần thông quảng đại, dạy dân trồng lúa, đánh cá, biết lửa để nấu ăn. Kết duyên với Âu Cơ — tiên nữ từ phương Bắc xuống — sinh ra bọc trăm trứng, nở thành trăm người con. 50 người theo cha xuống biển, 50 người theo mẹ lên núi — nguồn gốc của cộng đồng Bách Việt.
"Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, nước lửa tương khắc — khó ở cùng nhau lâu dài."
Âu Cơ
Mẹ của dân tộc Việt · Tiên nữ phương Bắc
Tiên nữ thuộc dòng Thần Nông từ miền núi phương Bắc. Kết duyên với Lạc Long Quân, sinh ra bọc trăm trứng nở thành trăm con trai — tổ tiên của trăm họ người Việt. Âu Cơ dẫn 50 người con lên vùng núi cao, truyền dạy cách trồng trọt, dệt vải và phong tục tập quán người miền ngược.
"Sinh ra trăm con, năm mươi theo cha xuống biển, năm mươi theo mẹ lên núi — mãi mãi là anh em một nhà."
Hùng Vương (18 đời)
Các vua Văn Lang · Quốc tổ Việt Nam
Người con trưởng theo Âu Cơ lên núi được tôn làm vua đầu tiên, lấy hiệu Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang. 18 đời Hùng Vương cha truyền con nối trị vì hơn 2.000 năm, chia đất nước thành 15 bộ. Xây dựng nền văn minh lúa nước, văn hóa trống đồng Đông Sơn. Hùng Vương thứ 18 bị Thục Phán đánh bại, kết thúc thời đại Hùng Vương.
"Dù ai đi ngược về xuôi — Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba." (Ca dao)
Thánh Gióng (Phù Đổng Thiên Vương)
Anh hùng huyền thoại · Biểu tượng bảo vệ Tổ quốc
Sinh ra ở làng Phù Đổng, lên 3 tuổi chưa biết nói. Khi sứ giả báo giặc Ân xâm lược, đứa trẻ bỗng lớn vụt thành tráng sĩ, xin ngựa sắt ra trận. Một mình đánh tan giặc, sau đó bay về trời. Được Hùng Vương thứ 6 phong là Phù Đổng Thiên Vương, thờ tự đến ngày nay tại đền Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội.
"Đứa trẻ vươn vai một cái, bỗng trở thành tráng sĩ, nhảy lên ngựa sắt, cầm roi sắt xông vào trận giặc."
Sơn Tinh — Thủy Tinh
Truyền thuyết · Biểu tượng chống lũ lụt
Hai thần đều cầu hôn công chúa Mỵ Nương — con gái Hùng Vương thứ 18. Sơn Tinh (Thần Núi) mang sính lễ đến trước, lấy được Mỵ Nương. Thủy Tinh (Thần Nước) thua cuộc, hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng không thắng được. Truyền thuyết giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm ở đồng bằng sông Hồng.
"Mỗi năm Thủy Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng năm nào cũng thua, đành rút lui."
Sự kiện tiêu biểu
2879 TCN
Thượng cổ
Kinh Dương Vương lập nước Xích Quỷ
Quốc gia đầu tiên trong lịch sử Việt Nam được thành lập. Kinh Dương Vương — con vua Đế Minh — được phong cai quản phương Nam, đặt tên nước là Xích Quỷ. Đây là điểm khởi đầu của dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam theo ghi chép trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư.
~2793 TCN
Huyền thoại
Lạc Long Quân kết duyên Âu Cơ — sinh ra Bách Việt
Cuộc hôn phối giữa Lạc Long Quân (giống Rồng, đại diện phương Nam — biển) và Âu Cơ (giống Tiên, đại diện phương Bắc — núi) sinh ra bọc trăm trứng. Truyền thuyết này là biểu tượng sâu sắc về sự hợp nhất giữa các tộc người để hình thành dân tộc Việt.
~2792 TCN
Hùng Vương I
Hùng Vương lên ngôi — lập nước Văn Lang
Người con trưởng được tôn làm vua với hiệu Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang, đóng đô tại Phong Châu (nay là Phú Thọ). Chia đất nước thành 15 bộ, đặt Lạc tướng cai trị mỗi bộ. Đây là nhà nước đầu tiên có tổ chức của người Việt cổ.
~1000 TCN
Đông Sơn
Văn hóa Đông Sơn — Trống đồng rực rỡ
Nền văn hóa Đông Sơn phát triển rực rỡ với kỹ thuật đúc đồng đỉnh cao. Trống đồng Đông Sơn — biểu tượng quyền lực và nghi lễ — được xuất khẩu rộng rãi khắp Đông Nam Á. Hoa văn trên trống ghi lại sinh hoạt, tín ngưỡng và văn hóa người Việt cổ: lễ hội, thuyền chiến, chim lạc bay...
~700 TCN
Giữa thời Hùng Vương
Truyền thuyết Thánh Gióng — đánh đuổi giặc Ân
Hùng Vương thứ 6 đối phó với xâm lược của giặc Ân (tương truyền là quân Trung Nguyên). Thánh Gióng — đứa bé làng Phù Đổng — ăn cơm bảy nong, mặc áo giáp sắt, cưỡi ngựa sắt xông ra đánh tan giặc. Dấu tích là tre đằng ngà ở Gia Lâm và ao hồ nơi ngựa sắt phun lửa còn lại đến ngày nay.
~300 TCN
Hùng Vương XVIII
Truyện Chử Đồng Tử — Tiên Dung
Chử Đồng Tử — chàng trai nghèo không có quần áo — gặp công chúa Tiên Dung (con Hùng Vương). Từ mối tình này, Chử Đồng Tử học được phép thuật từ nhà sư Phật Quang, trở thành bất tử. Truyền thuyết phản ánh sự giao thoa văn hóa và ảnh hưởng Phật giáo sơ khai vào xã hội Văn Lang.
258 TCN
Kết thúc
Thục Phán đánh bại Hùng Vương thứ 18 — Văn Lang sụp đổ
Thục Phán — thủ lĩnh của người Âu Việt ở miền núi phía Bắc — sau nhiều năm giao tranh cuối cùng đánh bại Hùng Vương thứ 18. Hùng Vương nhường ngôi. Thục Phán lên ngôi lấy hiệu An Dương Vương, sáp nhập Văn Lang và lãnh thổ người Âu Việt thành nước Âu Lạc. Thời đại Hùng Vương kết thúc sau hơn 2.600 năm.