Bắc Thuộc Lần IV — Đêm Dài Tối Tăm

Tướng Minh đánh bại nhà Hồ rồi trở thành Tổng đốc Giao Chỉ. Nổi tiếng với chính sách đồng hóa tàn bạo: đốt sách, bắt người tài sang Trung Quốc, bắt dân mặc áo kiểu Minh. Bị hận thù khắp nơi — chính sự tàn bạo của hắn thúc đẩy các cuộc khởi nghĩa. Sau này bị giết trong trận Chi Lăng năm 1427.

Con thứ vua Trần Nghệ Tông, xưng đế năm 1407 để lãnh đạo kháng chiến chống Minh. Giành được nhiều thắng lợi ban đầu, kiểm soát vùng Nghệ An-Thanh Hóa. Nhưng nội bộ lục đục — bị Trần Quý Khoáng lật đổ năm 1409. Phong trào Hậu Trần bị suy yếu từ đây.

Lật đổ Trần Ngỗi, xưng Trùng Quang Đế, tiếp tục kháng chiến từ Thanh Hóa-Nghệ An. Nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn. Tổ chức nhiều trận đánh nhưng cuối cùng thất bại trước sức mạnh áp đảo của quân Minh năm 1413. Bị bắt, nhảy xuống biển tự tử giữ tròn khí tiết.

Hào trưởng vùng Lam Sơn, Thanh Hóa. Chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, nhà Minh áp bức, nhiều lần từ chối làm quan cho giặc. Năm 1418 dựng cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn với lời thề "Đồng tâm hiệp lực, quyết chí phục thù." Sau 10 năm gian khổ, giải phóng hoàn toàn đất nước năm 1427.

Con trai Nguyễn Phi Khanh — bị nhà Minh bắt giải về Trung Quốc. Nguyễn Trãi quyết tâm về nước phục thù. Từ 1420 trở thành quân sư số 1 của Lê Lợi, soạn thư chiêu hàng và hịch kêu gọi kháng chiến. Sau thắng lợi, viết "Bình Ngô Đại Cáo" — áng văn vĩ đại nhất lịch sử. Bị án tru di tam tộc oan uổng năm 1442.

Quan đại thần nhà Hồ, bị Trương Phụ bắt giải về Trung Quốc sau khi nhà Hồ sụp đổ. Truyền thuyết kể rằng Nguyễn Trãi tiễn cha đến ải Nam Quan, cha dặn con hãy quay về lo việc phục quốc chứ đừng chạy theo khóc lóc. Khoảnh khắc đó thắp lên ngọn lửa báo thù trong Nguyễn Trãi suốt đời.