Khởi Nghĩa Hai Bà Trưng

Danh tướng lừng lẫy nhà Hán, được Hán Quang Vũ Đế tin dùng. Khi Hai Bà Trưng khởi nghĩa thành công, Mã Viện được cử làm Phục Ba tướng quân, chỉ huy 20 vạn quân thiện chiến đi bình định Giao Châu. Ông ta dẫn quân men theo bờ biển, mở đường qua rừng núi hiểm trở, tiến vào Giao Chỉ từ hướng bất ngờ. Sau khi đàn áp khởi nghĩa, Mã Viện thực hiện chính sách đồng hóa khắc nghiệt hơn: phá hủy trống đồng, bắt người Việt theo phong tục Hán. Dựng cột đồng tại biên giới phía Nam với dòng chữ: "Cột đồng mà gãy — Giao Chỉ diệt vong."

Một trong những nữ tướng nổi bật nhất trong nghĩa quân Hai Bà Trưng. Tên thật là Vũ Thị Thục, người huyện Tiên La (Thái Bình), bị quan quân nhà Hán hại cha mẹ. Bà chiêu mộ nghĩa sĩ, gia nhập nghĩa quân khi Hai Bà Trưng phát cờ. Trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh, dũng cảm phi thường. Khi cuộc khởi nghĩa thất bại, Thánh Thiên tuẫn tiết tại sông Tiên La. Được thờ tại đền Tiên La, Thái Bình — nơi hàng năm vẫn tổ chức lễ hội tưởng niệm.

Con gái của Lê Đạo — hào trưởng vùng Đông Triều. Khi Tô Định giết cha, Lê Chân vào Hải Phòng lập làng An Biên (nay là quận Lê Chân, Hải Phòng), chiêu mộ nghĩa sĩ chờ thời. Khi Hai Bà Trưng phất cờ, Lê Chân đem quân gia nhập, trở thành một trong những tướng tài nhất. Sau khi nghĩa quân thất bại, bà tiếp tục kháng chiến ở vùng núi Lạng Sơn rồi tuẫn tiết. Thành phố Hải Phòng ngày nay có quận Lê Chân và đền thờ bà — vị thành hoàng của người dân Hải Phòng.

Hoàng đế sáng lập nhà Hán Quang Vũ, người thống nhất lại đế chế Hán sau nội chiến. Khi nhận tin Giao Châu thất thủ và Tô Định bỏ chạy, ông lập tức điều động Mã Viện — danh tướng tin cậy nhất — dẫn 20 vạn quân xuống phía Nam. Sự quyết tâm tái chiếm Giao Chỉ cho thấy tầm quan trọng chiến lược của vùng đất này đối với đế chế Hán — không chỉ về kinh tế mà còn về uy tín của đế quốc.