Năm 905 SCN — Mốc son
Khúc Thừa Dụ xưng Tiết Độ Sứ — Kết thúc Bắc thuộc III
Nhân nhà Đường suy tàn sau loạn Hoàng Sào, Khúc Thừa Dụ tự xưng Tiết Độ Sứ. Không cần xưng vương hay đánh trận, người Việt tự cai trị đất nước bằng con đường ngoại giao khéo léo.
Nhà Đường (nay đã cực kỳ suy yếu) phải sắc phong Khúc Thừa Dụ làm Đồng Bình Chương Sự — tức là chính thức công nhận ông cầm quyền.
Năm 907–917 SCN
Khúc Hạo — Cải cách toàn diện đất nước
Khúc Hạo tiến hành cải cách lớn nhất từ trước đến nay: xây dựng bộ máy hành chính 4 cấp (lộ–phủ–châu–giáp), giảm thuế ruộng, bãi bỏ hoàn toàn lao dịch thời Đường, cấp phát ruộng đất cho nông dân. Giao Châu ổn định, kinh tế phục hồi.
Năm 923 SCN
Nam Hán xâm chiếm — Khúc Thừa Mỹ bị bắt
Nhà Nam Hán (một trong "Mười Nước" thời Ngũ Đại Thập Quốc ở phía nam Trung Quốc) mang quân xâm chiếm, bắt Khúc Thừa Mỹ đưa về Quảng Châu. Giao Châu mất tự chủ. Thái thú Nam Hán Lý Tiến được cử sang cai trị.
Năm 931 SCN
Dương Đình Nghệ giải phóng Giao Châu
Dương Đình Nghệ — hào trưởng Ái Châu nuôi 3.000 "con nuôi" nhiều năm — dẫn quân ra Bắc đánh đuổi hoàn toàn quân Nam Hán. Tự xưng Tiết Độ Sứ, trị vì 6 năm. Đây là lần thứ tư người Việt giành lại quyền tự chủ.
Ngô Quyền lúc này là tướng tài và con rể của Dương Đình Nghệ, đóng quân tại Ái Châu (Thanh Hóa).
Năm 937 SCN
Kiều Công Tiễn phản bội — Giết Dương Đình Nghệ
Thuộc tướng thân tín Kiều Công Tiễn bất ngờ giết chết Dương Đình Nghệ, tự xưng Tiết Độ Sứ. Biết Ngô Quyền sẽ kéo quân trả thù, sai người cầu cứu Nam Hán. Vua Nam Hán Lưu Cung lập tức sai con trai Lưu Hoằng Tháo dẫn thủy quân vào ứng cứu.
⭐ Năm 938 SCN — NGÀY LỊCH SỬ
TRẬN BẠCH ĐẰNG GIANG — Kết thúc 1.000 năm Bắc thuộc
Ngô Quyền giết Kiều Công Tiễn, sau đó bố trí bãi cọc trên sông Bạch Đằng. Dụ quân Nam Hán vào khi triều lên, khi triều xuống đánh tan tành. Lưu Hoằng Tháo tử trận, hạm đội Nam Hán bị tiêu diệt gần hết. Vua Nam Hán thu quân về, không dám nam xâm nữa.
🏆 Đây là chiến thắng vĩ đại nhất trong lịch sử dân tộc Việt tính đến thời điểm đó — chấm dứt hơn 1.000 năm Bắc thuộc (từ 111 TCN đến 938 SCN), mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài.
Năm 939 SCN
Ngô Quyền xưng Vương — Đóng đô Cổ Loa
Sau chiến thắng, Ngô Quyền xưng Vương (không xưng Đế), đóng đô tại thành Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội) — kinh đô xưa của An Dương Vương. Đây là cử chỉ gợi nhắc truyền thống và tuyên bố chủ quyền mạnh mẽ. Đặt bách quan, chế định triều nghi — bắt đầu xây dựng quốc gia độc lập thật sự.
Năm 944 SCN
Ngô Quyền qua đời — Loạn 12 Sứ Quân
Ngô Quyền mất sớm ở tuổi 47, chưa kịp củng cố vững chắc nền độc lập. Anh vợ là Dương Tam Kha tiếm quyền, con trai Ngô Xương Văn và Ngô Xương Ngập phải chạy trốn. Giao Châu bắt đầu rơi vào thời kỳ chia cắt — Loạn 12 Sứ Quân (944–968).
Dù triều đại Ngô Quyền ngắn ngủi (939–944), công lao đánh đuổi Bắc thuộc và lập nền độc lập của ông là bất hủ — được đánh giá là "Vạn thế tổ của nước Việt."